سوءهاضمه Dyspepsia

  • سوءهاضمه  Dyspepsia
  • سوءهاضمه  Dyspepsia
افرادی که از سوءهاضمه رنج می‌برند علایم متعددی ‌دارند که شامل: درد ناحیه سر معده همراه با احساس پری، نفخ، حالت تهوع، سوزش سر دل و گاهی حالت آروغ زدن و به ندرت استفراغ است. این حالت معمولاً بعد از غذا خوردن اتفاق می‌افتد ولی گاهی اوقات در فاصله بین غذا هم افراد از این علایم رنج می‌برند. سوءهاضمه گاهی موقت است ممکن است در اثر پرخوری، مصرف غذاهای پرچرب، ادویه‌جات فراوان، ترشی، مصرف دارو، سیگار و الکل گاهی هم در اثر مسائل استرس ایجاد شود. همه افراد در طول زندگی ممکن است بطور موقت از این علایم رنج ببرند ولی با رعایت مصرف غذاهای سبک و کم حجم و ساده اغلب این علایم بهبود پیدا می‌کند. در این رابطه ما در مورد سوءهاضمه‌هایی بحث می‌کنیم که حداقل به مدت 3-2 ماه به طول انجامد و موجب بروز علایم ناراحت کننده و علاوه بر آن تأثیر در کیفیت زندگی و کارآیی آنها داشته باشد. معمولاً در اثر سوءهاضمه دو نوع شایع علایم را افراد ممکن است تجربه کنند. سوءهاضمه عارضه شایعی است حدود 10-3 درصد از افراد جامعه ممکن است از آن رنج ببرند معمولاً در تمام سنین و در خانم‌ها و آقایان مشاهده می‌شود. سوءهاضمه چه علایمی دارد؟ سوءهاضمه ممکن است به دو صورت مشاهده شود: در نوع اول بیماران معمولاً بعد از غذا خوردن احساس سیری و پری زودرس دارند. احساس نفخ و درد در ناحیه سر معده احساس می‌کنند که ممکن است با حالت سوزش هم همراه باشد. معمولاً نمی‌توانند غذا را کامل میل کنند و نیمه‌کاره می‌ماند. اغلب حالت آروغ زدن و تهوع نیز مشاهده می‌شود. گروه دیگر به محض شروع کردن غذا احساس سیری زودرس، پری، نفخ، حالت تهوع و سوزش سر دل پیدا می‌کنند که به همراه آروغ زدن است. این گروه معمولاً درد احساس نمی کنند و بیشتر احساس سیری و نفخ و پری سر دل رنج می برند. سوءهاضمه ممکن است هر روز و یا 3-2 بار در هفته به مدت چند ماه عارض شود اغلب با مصرف غذاهای ناسالم، پر چرب و پر حجم، ترش و حاوی ادویه‌جات شدیدتر می‌شود. در شرایط استرس‌زا، مصرف سیگار و الکل و گاهی داروهای مسکن بدتر می‌شود. آیا نگران سوءهاضمه باشیم؟ سوءهاضمه ممکن است با بسیاری از علایم معده و اثنی‌عشر و یا سایر اعضاء از جمله کیسه صفرا و مجاری صفراوی و بیماری پانکراس اشتباه شود. همیشه قبل از تشخیص سوءهاضمه لازم است به سالم بودن معده، اثنی‌عشر و همچنین سایر اعضائی که مشابه علایم سوءهاضمه ایجاد می‌کنند توجه نمود. اقدامات تشخیصی با نظر پزشک معالج انجام شود تا اطمینان حاصل شود بیماری دیگری وجود ندارد. در چه شرایطی نگران علایم سوءهاضمه باشیم؟ 1) اگر علایم سوءهاضمه در کوتاه مدت عارض شده است 2) اگر علایم بطور دائم و پیشرونده است 3) اگر علایم با استفراغ همراه است 4) اگر علایم با درد شدید همراه است 5) اگر با بی‌اشتهایی، لاغری و کم خونی همراه باشد 6) اگر دچار اشکال در عمل بلع هستید و یا استفراغ خونی و یا مدفوع سیاه باشند در هر صورت زمانی مسئله سوءهاضمه مزمن مطرح می‌شود که با هیچگونه بیماری در قسمت معده، اثنی‌عشر، کیسه صفرا، پانکراس و کبد همراه نباشد. چه عواملی موجب سوءهاضمه می‌شود؟ از آنجایی که علایم سوءهاضمه متنوع و متعدد است بر این اساس ممکن است عوامل متعدد در ایجاد علایم سوءهاضمه نقش ایفاء کند. مهم‌ترین این عوامل شامل: 1) نوع غذا: همه افراد این تجربه را دارند که برخی از مواد غذایی از جمله غذاهای پر چرب، پر حجم، مانده، پرخوری، فست فود و ترش می‌تواند در ایجاد علایم سوءهاضمه نقش داشته باشد. 2) مصرف قهوه، سیگار و الکل هم یکی از علل سوءهاضمه است. 3) مصرف داروهای مسکن از جمله آسپرین و مشابه آن سوءهاضمه ایجاد می‌کند. 4) شرایط استرس‌زا می‌تواند به تنهایی عامل سوءهاضمه باشد. ولی چرا برخی از افراد مستعد علایم سوءهاضمه هستند. در این رابطه به عواملی که مساعد کننده علایم سوءهاضمه مزمن می‌شوند اشاره می‌کنیم: -اغلب اوقات این افراد در سابقه خود ابتلا به گاستروانتریت عفونی را ذکر می‌کنند که پس از بهبود علایم، دستگاه گوارش در مقابل مصرف غذا و مایعات عکس‌العمل به صورت علایم سوءهاضمه نشان می‌دهد. -مصرف برخی از غذاها در دستگاه گوارش ممکن است ایجاد واکنش از جمله حساسیت ایجاد کند که به محض مصرف غذای خاص علایم سوءهاضمه تشدید و یا ایجاد می‌شود. -سوابق اضطراب، افسردگی و استرس ناشی از واکنش‌های عصبی در تاریخچه افراد از جمله طلاق، مرگ بستگان و سایر شکست‌های زندگی موجب بروز سوءهاضمه مزمن می‌شود. در چنین شرایطی علاوه بر مسائل روحی و روانی، حساسیت اعضاء بدن، التهاب در معده و اثنی‌عشر، کاهش حرکات معده و اختلال در تخلیه آن ممکن است در بروز علایم سوءهاضمه نقش داشته باشد. بنابراین سوءهاضمه مزمن زمانی گفته می‌شود که دلیل خاصی برای توجیه علایم وجود نداشته باشد و کلیه اقدامات تشخیصی لازم در این راستا توسط پزشک معالج انجام شده باشد. این اقدامات می‌تواند شامل انجام سونوگرافی، آندوسکوپی و نمونه‌برداری بخصوص جهت میکروب هلیکوباکتر، تست‌های آزمایشگاهی جهت حساسیت به مواد غذایی، کم خونی و عفونی از جمله اقدامات مهم در این راستا هستند. چگونه سوءهاضمه را درمان کنیم؟ پس از اینکه با اقدامات تشخیصی متوجه شدیم که معده و اثنی‌عشر و سایر اعضاء که در ایجاد علایم نقش دارند سالم هستند، با مشورت پزشک معالج می‌توان درمان‌های ذیل را مورد استفاده قرار داد: 1) قبل از هر اقدامی لازم است به عواملی که موجب تشدید علایم سوءهاضمه می‌شود دقت شود و با رعایت آن از علایم کمتر رنج می‌بریم. این عوامل شامل: غذا از نظر کیفیت و کمیت است. حتماً متوجه شدید که غذاهای پرچرب، پرحجم، پرخوری، سریع غذا خوردن از یک سو و غذاهایی که دارای ادویه‌جات، ترشی،و غذای مانده باشد لازم است پرهیز نمائیم 2) بارها راجع به مصرف قهوه، سیگار و الکل گفته شده و بدون شک پرهیز از این عوامل در کاهش علایم نقش دارد. 3) مبارزه با استرس، اضطراب و افسردگی و در صورت لزوم مشورت با روانپزشک می‌تواند در بهبود علایم تأثیرگذار باشد. 4) استفاده از داروهایی که موجب کاهش اسید معده، درمان عفونت هلیکوباکتر معده و همچنین ارزیابی حساسیت به غذا می تواند در کاهش علایم نقش داشته باشد. 5) مصرف داروها در این راستا بستگی به علایم سوءهاضمه، شدت آن و نظر پزشک معالج دارد که در برخی از موارد با استفاده از داروها می‌توان از بروز علایم جلوگیری نمود، کیفیت زندگی را افزایش داد و راندمان فعالیت‌های اجتماعی و شغلی را بهبود بخشید. 6) همواره سعی کنید آهسته غذا را میل کنید. خوب بجوید، حجم غذا و چربی غذا کم باشد، می‌توانید دفعات غذا را به چندین وعده در روز افزایش دهید تا بتوانید غذای مورد نیاز خود را مصرف کنید. 7) حرکت بعد از مصرف غذا به صورت آهسته به هضم غذا کمک می‌کند. 8) از صرف غذا قبل از خواب خودداری کنید. 9) به اندازه کافی استراحت کنید. 10) از شرایط استرس‌زا پرهیز نمائید. نظر به اینکه علایم سوءهاضمه موجب ناراحتی حسمی و فکری برای فرد می‌شود اگر با دستورات فوق بهبود حاصل نشد حتماً با پزشک معالج مشورت نمائید پزشک معالج با بررسی مدت و شدت علایم سوءهاضمه و اقدامات تشخیصی می‌تواند در جهت تسکین علایم سوءهاضمه به شما کمک نماید. 00
دکتر محمدرضا زالی | يكشنبه 25 خرداد 1399
لطفا جهت ارائه نظر وارد شوید